Değerli Üyelerimiz ve Matematik Camiasının Kıymetli Mensupları,

Yapay zekâ teknolojilerinde son dönemde yaşanan sembolik ve sinir ağı temelli yöntemler içeren yakın dönem yapay zekâ teknolojileri, dünya genelinde matematik araştırmalarını, akademik yayıncılık süreçlerini ve eğitim pratiklerini hızla dönüştürmektedir. Bu hızlı değişimin sunduğu geniş olanakların yanı sıra, disiplinimizin geleceği, bilimsel bütünlüğü ve özerkliği üzerindeki etkileri uluslararası matematik camiasında en önemli gündem maddelerinden biri haline gelmiştir.

Bu küresel dönüşüm karşısında proaktif bir duruş sergilemek amacıyla, Eylül 2025’te Lorentz Center’da düzenlenen geniş katılımlı bir konferansın ardından uluslararası bir çalışma grubu tarafından hazırlanan “Yapay Zekâ ve Matematik Üzerine Leiden Bildirgesi” (Leiden Declaration on Artificial Intelligence and Mathematics), haziran ayında uluslararası kamuoyu ile paylaşılmıştır. Bu tarihi bildirge, matematik araştırmalarında yapay zekâ kullanımının ortaya çıkardığı zorlukları ele almak için güçlü bir eylem çağrısında bulunmaktadır.

Türk Matematik Derneği olarak, ülkemizdeki matematikçilerin, araştırmacıların ve öğrencilerin bu küresel tartışmalara en doğru terminolojiyle dahil olabilmesini önemsiyoruz. Bu doğrultuda, derneğimizin koordinasyonunda titiz bir çalışmayla Türkçeye kazandırılan bildirgenin tam metnini camiamızın takdirine sunuyoruz.

Bildirge ana hatlarıyla şu kritik konuları kapsamaktadır:

• Matematiksel ispatın bütünlüğü, şeffaflık, liyakat ve akademik özerklik gibi temel değerlerin korunması,

• Yapay zekâ kullanımının mevcut atıf, hakemlik ve teşvik sistemlerinde yol açabileceği potansiyel tehditler,

• Bireysel matematikçiler, akademik kuruluşlar, kâr amacı gütmeyen araştırma fonlayıcıları, politika yapıcılar ve ticari yapay zekâ sektörü için somut ve uygulanabilir tavsiyeler.

Tüm meslektaşlarımızı, derneğimizce hazırlanan bu Türkçe metni incelemeye, kurumsal ve akademik çevrelerinde tartışmaya açmaya davet ediyoruz.

Bildirgenin orijinal İngilizce metnine ulaşmak, küresel imza kampanyasına ORCID kimliğinizle destek vermek ve bu çağrının bir parçası olmak için https://leidendeclaration.ai adresini ziyaret edebilirsiniz.

Çeviri metnine dair her türlü görüş, katkı ve önerinizi tmd@tmd.org.tr adresi üzerinden bizlere iletebilirsiniz.

Leiden Yapay Zekâ ve Matematik Bildirgesi Türkçe Tam Metnini İndirmek İçin Tıklayınız (PDF)